K A N C E L A R I A A D W O K A C K A
K A N C E L A R I A A D W O K A C K A
K A N C E L A R I A A D W O K A C K A
Pomoc w nagłych wypadkach:
Warszawa
518 558 252
Pomoc w nagłych wypadkach:
Warszawa
518 558 252
Artykuł nie stanowi porady prawnej, a jego treść jest oparta o stan prawny wskazany pod treścią artykułu.
Jeśli potrzebujesz pomocy prawnej, zapraszam do kontaktu:
Kinga Wołcerz, adwokat
Były pracownik przekazuje konkurentowi poufne warunki handlowe, inna firma wprowadza na rynek kopię produktu, a w branży krąży fałszywa wiadomość o utracie przez przedsiębiorcę koncesji. Każda z tych sytuacji może mieć konsekwencje prawne i w określonych przypadkach wykroczyć poza granice sporu cywilnego.
Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji przewiduje zarówno roszczenia cywilne, jak i w określonych przypadkach odpowiedzialność karną.
Tajemnicą przedsiębiorstwa mogą być m.in. dane techniczne, indywidualne warunki handlowe albo zestawienie klientów z historią ich zamówień. Chodzi o informacje o wartości gospodarczej, które jako całość lub w konkretnym zestawieniu nie są powszechnie znane osobom zajmującym się tego rodzaju informacjami albo nie są dla nich łatwo dostępne. Uprawniony do przetwarzania tych danych musi podjąć z należytą starannością działania, by utrzymać je w poufności. Zawarcie umowy o poufności (NDA) może świadczyć o tym, że przedsiębiorca podjął działania w celu ochrony informacji. Żeby jednak uznać je za tajemnicę przedsiębiorstwa, muszą być spełnione także pozostałe warunki określone w ustawie.
Artykuł 23 ust. 1 dotyczy osoby, która wbrew obowiązkowi wobec przedsiębiorcy ujawnia tajemnicę innej osobie albo wykorzystuje ją we własnej działalności gospodarczej. Dla dokonania przestępstwa konieczne jest, by to działanie wyrządziło przedsiębiorcy poważną szkodę.
Ustawa nie określa progu kwotowego poważnej szkody, powołując się jednak na orzecznictwo należy uznać, że przy ocenie liczą się zarówno rozmiar uszczerbku, jak i jego relacja do skali działalności pokrzywdzonego przedsiębiorcy. W literaturze sporne jest, w jakim zakresie można uwzględniać uszczerbek niemajątkowy, np. utratę renomy. Utrata kluczowego kontraktu może mieć dla niewielkiej firmy inną wagę niż porównywalny uszczerbek dla dużego podmiotu.
Brak poważnej szkody nie wyklucza odpowiedzialności za usiłowanie. Sąd Najwyższy wskazał, że zamiar musi obejmować także wyrządzenie poważnej szkody, a zachowanie sprawcy musi bezpośrednio zmierzać do dokonania czynu. Samo ujawnienie danych i ogólna możliwość poniesienia straty nie wystarczą więc do przypisania usiłowania.
Artykuł 23 ust. 2 obejmuje ujawnienie innej osobie albo wykorzystanie we własnej działalności gospodarczej tajemnicy wcześniej uzyskanej bezprawnie, nie wymaga spowodowania poważnej szkody. Samo bezprawne pozyskanie informacji nie stanowi jeszcze dokonania tego przestępstwa, choć może podlegać odrębnej ocenie prawnej.
Artykuł 23 ust. 3 obejmuje z kolei ujawnienie lub wykorzystanie tajemnicy poznanej podczas rozprawy, innych czynności sądowych lub przez dostęp do akt sprawy o roszczenia z tytułu naruszenia tej tajemnicy, jeżeli w postępowaniu wyłączono jawność rozprawy. Ten przepis również nie uzależnia dokonania od powstania poważnej szkody.
Za czyny z art. 23 grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 2 lat.
Artykuł 24 obejmuje kopiowanie wyglądu produktu przy użyciu technicznych środków reprodukcji albo wprowadzanie do obrotu produktu skopiowanego w ten sposób. Dla dokonania przestępstwa zachowanie musi stwarzać możliwość pomyłki klientów co do tożsamości producenta lub produktu i w następstwie wyrządzić przedsiębiorcy poważną szkodę. Nie trzeba wykazywać, że konkretny klient rzeczywiście się pomylił, a jedynie że istnieje taka możliwość. Za ten czyn grozi grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do 2 lat.
Samo podobieństwo produktów nie wystarcza do przypisania odpowiedzialności. Artykuł 13 ust. 2 dopuszcza naśladowanie cech funkcjonalnych, takich jak konstrukcja czy forma zapewniająca użyteczność, jeżeli jednak odwzorowanie tych cech wymaga zachowania charakterystycznego kształtu, który może zmylić klientów, naśladowca ma obowiązek odpowiednio oznaczyć produkt. Odrębnej oceny mogą wymagać prawa do znaku towarowego lub wzoru przemysłowego.
Jeżeli poważna szkoda nie powstała, można rozważyć usiłowanie, jednak trzeba wówczas ustalić zamiar obejmujący znamiona czynu, w tym spowodowanie poważnej szkody oraz bezpośrednie zmierzanie do dokonania.
Artykuł 24a przewiduje od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności za organizowanie systemu sprzedaży lawinowej lub kierowanie nim. W modelu sprzedaży lawinowej opisanym w art. 17c ust. 1 nabywcom obiecuje się korzyści materialne za nakłonienie kolejnych osób do dokonania takich samych transakcji, a te osoby mogą uzyskać podobne korzyści za dalszą rekrutację.
Ocena zależy od zasad działania systemu, w tym od tego, skąd pochodzą korzyści i na jakich warunkach można zrezygnować z uczestnictwa. Artykuł 17c ust. 2 przewiduje wyłączenie odpowiedzialności karnej po łącznym spełnieniu dwóch warunków: pierwszy dotyczy finansowania korzyści z zakupu lub sprzedaży dóbr i usług po cenach, które nie przewyższają rażąco ich wartości rynkowej, a drugi prawa rezygnującego uczestnika do odprzedaży organizatorowi za co najmniej 90% ceny określonych w ustawie, nadających się do sprzedaży produktów i materiałów kupionych od organizatora w ciągu ostatnich sześciu miesięcy przed rezygnacją.
Do dokonania przestępstwa z art. 24a nie potrzeba spowodowania szkody ani osiągnięcia zysku. Usiłowanie jest możliwe na zasadach ogólnych, jeśli sprawca z wymaganym zamiarem bezpośrednio zmierzał do dokonania, lecz jego działania nie stanowiły jeszcze organizowania systemu ani kierowania nim.
Artykuł 25 ust. 1 dotyczy wprowadzenia klientów w błąd co do pochodzenia lub istotnych cech towaru lub usługi przez oznaczenie lub brak wymaganego oznaczenia oraz nieinformowania o ryzyku związanym z korzystaniem z towaru lub usługi. Do odpowiedzialności za to przestępstwo nie jest konieczne spowodowanie szkody – wystarczy narażenie klientów na nią.
Artykuł 25 ust. 2 przewiduje odpowiedzialność za czyny nieuczciwej konkurencji w zakresie reklamy i sprzedaży konsumentom z nieodpłatną premią (jeśli spełnione są warunki z art. 17a). Przykładem takiego wykroczenia może być reklama, która wprowadza klienta w błąd i może przez to wpłynąć na jego decyzję o zakupie towaru lub usługi (art. 16 ust. 1 pkt 2). Za wykroczenia z art. 25 grozi kara aresztu albo grzywny.
Artykuł 26 ust. 1 dotyczy rozpowszechniania fałszywych lub mylących wiadomości o przedsiębiorstwie w celu zaszkodzenia przedsiębiorcy, na przykład nieprawdziwej informacji, że konkurent stracił zezwolenie na prowadzenie działalności. Spowodowanie szkody nie jest warunkiem dokonania też tego wykroczenia.
Artykuł 26 ust. 2 dotyczy z kolei rozpowszechniania fałszywych lub mylących wiadomości o własnym przedsiębiorstwie lub przedsiębiorcy w celu przysporzenia korzyści majątkowej albo osobistej sobie, swojemu przedsiębiorstwu lub osobie trzeciej, za co grozi kara aresztu albo grzywny. W ocenie wypowiedzi znaczenie ma jej treść oraz cel rozpowszechniania, sama krytyczna ocena firmy nie przesądza o wykroczeniu.
Ściganie czynów z ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji wymaga inicjatywy pokrzywdzonego, ale w przypadku wykroczenia stypizowanego w art. 25 żądanie mogą złożyć również krajowa lub regionalna organizacja, której celem statutowym jest ochrona interesów przedsiębiorców. Wniosek (czy w przypadku wykroczeń - żądanie) o ściganie może znaleźć się w tym samym piśmie co zawiadomienie, a po jego złożeniu postępowanie karne toczy się z urzędu.
Przedsiębiorca, którego interes został zagrożony lub naruszony, może niezależnie od oceny karnej rozważyć roszczenia z art. 18 ustawy, m.in. o zaniechanie naruszeń, usunięcie ich skutków lub naprawienie szkody. Ocena drogi cywilnej i karnej zależy od celu: powstrzymanie sprzedaży kopii to inne zadanie niż ustalenie odpowiedzialności konkretnej osoby.
Samo rozpoczęcie konkurencyjnej działalności i pozyskanie klientów nie przesądza o przestępstwie. Ocena może się zmienić, gdy były pracownik ujawnił lub wykorzystał chronione informacje, np. poufną bazę klientów z indywidualnymi warunkami handlowymi, i spełnił pozostałe przesłanki odpowiedzialności.
Tak. Spółka może występować jako pokrzywdzona, jeśli przestępstwo bezpośrednio naruszyło lub zagroziło jej dobru prawnemu. Należy pamiętać, że przy składaniu wniosku o ściganie znaczenie ma prawidłowa reprezentacja spółki.
Nie. Umowa o poufności może świadczyć o tym, że przedsiębiorca podjął działania, by chronić określone informacje, ale żeby uznać je za tajemnicę przedsiębiorstwa muszą być spełnione też pozostałe warunki ustawowe, w tym dotyczące wartości gospodarczej informacji i ich dostępności.
Nie zawsze. Zależy to od tego, jakie warunki przewiduje dany przepis. Przy naruszeniu obowiązku poufności (art. 23 ust. 1) i kopiowaniu produktu (art. 24) wyrządzenie poważnej szkody jest warunkiem dokonania przestępstwa. Jeśli nie powstała, w określonych okolicznościach nadal można rozważyć odpowiedzialność za usiłowanie.
W innych przypadkach ustawa nie wymaga, żeby szkoda rzeczywiście powstała. Dotyczy to m.in. ujawnienia lub wykorzystania tajemnicy uzyskanej bezprawnie, organizowania sprzedaży lawinowej oraz rozpowszechniania nieprawdziwych informacji w celu zaszkodzenia przedsiębiorcy. Z kolei przy mylącym oznaczaniu towarów lub usług (art. 25 ust. 1) trzeba wykazać, że klienci zostali narażeni na szkodę, choć nie musieli jej ponieść.
Samo podobieństwo nie wystarcza. Przy art. 24 znaczenie ma sposób skopiowania zewnętrznej postaci produktu, możliwość pomyłki klientów co do produktu lub producenta i wyrządzenie przedsiębiorcy poważnej szkody. Ustawa dopuszcza co do zasady naśladowanie cech funkcjonalnych, ale w określonych sytuacjach wymaga odpowiedniego oznaczenia produktu.
Tak. Jeżeli reklama wprowadza klienta w błąd i może przez to wpłynąć na jego decyzję o nabyciu towaru lub usługi, może stanowić czyn nieuczciwej konkurencji w zakresie reklamy, za który grozi kara aresztu lub grzywny.
Reprezentuję pokrzywdzonych przedsiębiorców oraz bronię osób podejrzanych i oskarżonych w sprawach karnych dotyczących nieuczciwej konkurencji.
Jeśli podejrzewasz, że ktoś ujawnił poufne informacje Twojej firmy, skopiował jej produkt lub rozpowszechnia o niej fałszywe informacje, moja pomoc może polegać na ocenie, czy okoliczności sprawy dają podstawy do złożenia zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, czy obok postępowania karnego warto dochodzić roszczeń cywilnych, np. żądać zaprzestania naruszeń lub naprawienia szkody, analizie dokumentów i ustaleniu, jakie dowody mogą pomóc wykazać naruszenie i jego skutki dla firmy, przygotowaniu zawiadomienia wraz z wnioskiem o ściganie i reprezentowaniu pokrzywdzonego przed organami ścigania oraz sądem.
Jeśli to Tobie zarzuca się czyn nieuczciwej konkurencji, mogę przeanalizować zarzut i dowody, przygotować Cię do przesłuchania oraz prowadzić obronę.
Stan prawny: październik 2026 r.
Artykuł nie stanowi porady prawnej, a jego treść jest oparta o stan prawny wskazany pod treścią artykułu. Jeśli potrzebujesz pomocy prawnej, zapraszam do kontaktu:
Kinga Wołcerz, adwokat
ul. Bracka 20/7a, 00-028 Warszawa (Śródmieście)
NIP: 118 221 82 01
numer rachunku bankowego:
64 1090 1014 0000 0001 4741 8023
Kontakt
kancelaria adwokacka warszawa adwokat warszawa adwokat karnista
Copyright 2026 Adwokat Kinga Wołcerz Kancelaria Adwokacka
| Polityka prywatności