K A N C E L A R I A  A D W O K A C K A

K A N C E L A R I A  A D W O K A C K A

Adwokat Kinga Wołcerz

K A N C E L A R I A  A D W O K A C K A

Adwokat Kinga Wołcerz

Pomoc w nagłych wypadkach:

Warszawa

518 558 252

Pomoc w nagłych wypadkach:

Warszawa

518 558 252

03 listopada 2026

Odpowiedzialność członka zarządu za przestępstwa skarbowe spółki 

Artykuł nie stanowi porady prawnej, a jego treść jest oparta o stan prawny wskazany pod treścią artykułu.

Jeśli potrzebujesz pomocy prawnej, zapraszam do kontaktu:

Kinga Wołcerz, adwokat

Nieprawidłowe rozliczenie VAT, nierzetelna deklaracja czy niewpłacone zaliczki na PIT mogą prowadzić do postępowania karnego skarbowego wobec osoby odpowiedzialnej za sprawy spółki. Dla członka zarządu oznacza to ryzyko osobistej odpowiedzialności, niezależnej od obowiązku zapłaty podatku przez spółkę. 

 

Samo pełnienie funkcji w zarządzie nie wystarcza jednak do przypisania przestępstwa skarbowego, konieczne jest ustalenie obowiązków i zachowania konkretnej osoby oraz wykazanie wszystkich przesłanek odpowiedzialności. Znaczenie mają m.in. podział zadań w zarządzie, sposób współpracy z księgowością i wiedza o nieprawidłowościach. 

 

Kiedy członek zarządu odpowiada na podstawie k.k.s.? 

 

Podstawowe znaczenie ma art. 9 § 3 Kodeksu karnego skarbowego, pozwala on pociągnąć do odpowiedzialności jak sprawcę osobę, która faktycznie zajmuje się sprawami gospodarczymi, w szczególności finansowymi, innego podmiotu. Podstawą takiego działania może być przepis prawa, decyzja właściwego organu, umowa albo faktyczne wykonywanie tych czynności. 

 

W przypadku spółki kapitałowej obowiązki podatnika lub płatnika spoczywają zwykle na samej spółce, czynności potrzebne do ich wykonania podejmują jednak konkretne osoby i to ich odpowiedzialność jest oceniana w postępowaniu karnym skarbowym.  

 

Odpowiedzialność może ponieść więc członek zarządu, ale także przy spełnieniu ustawowych przesłanek dyrektor finansowy, księgowy lub osoba prowadząca sprawy gospodarcze spółki. 

 

Czy każdy członek zarządu odpowiada za błędy podatkowe? 

 

Odpowiedzialność karna skarbowa ma charakter indywidualny. Nie można uznać wszystkich członków zarządu za winnych tylko dlatego, że w okresie pełnienia przez nich funkcji stwierdzono nieprawidłowości. Trzeba ustalić, jaki obowiązek nie został dopełniony, kto za niego odpowiadał i na czym polegało zarzucane zachowanie, czy tej osobie można przypisać winę i wymaganą przez przepis postać umyślności albo nieumyślności. 

 

Podział obowiązków w zarządzie 

 

Powierzenie spraw finansowych jednemu członkowi zarządu może mieć istotne znaczenie dla oceny odpowiedzialności pozostałych osób. Inaczej należy ocenić sytuację członka zarządu zajmującego się sprzedażą, który nie uczestniczył w rozliczeniach i nie wiedział o ich nieprawidłowościach, a inaczej osoby, która mimo takiego podziału zadań wydawała polecenia dotyczące deklaracji lub decydowała o niewpłacaniu podatków. Podział obowiązków może być ważnym dowodem, ale nie zapewnia automatycznego wyłączenia odpowiedzialności. Również samo stwierdzenie, że członek zarządu „nie zajmował się finansami”, wymaga oceny na tle jego obowiązków i pozostałych dowodów. 

 

Jednoosobowy zarząd 

 

W jednoosobowym zarządzie trudniej powoływać się na wewnętrzny podział kompetencji. Nadal jednak trzeba wykazać popełnienie konkretnego czynu i spełnienie wszystkich przesłanek odpowiedzialności. Jednoosobowy zarząd nie oznacza odpowiedzialności karnej za każdy błąd pracownika czy biura rachunkowego. 

 

Czy przekazanie księgowości do biura rachunkowego chroni zarząd? 

 

Samo zawarcie umowy z biurem rachunkowym nie przesądza o zwolnieniu członka zarządu z odpowiedzialności. Nie oznacza też, że każdy błąd księgowości należy przypisać zarządowi. Znaczenie ma zakres powierzonych zadań: kto otrzymywał dokumenty, przygotowywał deklaracje, rozstrzygał wątpliwości podatkowe i decydował o płatnościach. Istotne jest również to, czy księgowość otrzymała kompletne i prawdziwe informacje oraz czy sygnalizowała zarządowi problemy. 

Inaczej będzie oceniany członek zarządu, który przekazywał rzetelne dane i nie miał informacji podważających prawidłowość rozliczeń, a inaczej ten, który zatajał dokumenty, akceptował fikcyjne transakcje albo ignorował konkretne ostrzeżenia. 

 

Czy do odpowiedzialności konieczne jest umyślne działanie? 

 

Zasadą w prawie karnym, także skarbowym, jest odpowiedzialność za czyny umyślne. Nieumyślność jest karalna tylko wtedy, gdy kodeks wyraźnie to przewiduje. Umyślność nie ogranicza się do sytuacji, w której członek zarządu chce doprowadzić do nieprawidłowego rozliczenia. Może obejmować również przypadek, gdy przewiduje możliwość popełnienia czynu zabronionego i godzi się na to. Samego zamiaru nie można jednak wyprowadzać wyłącznie z funkcji w zarządzie lub z faktu powstania zaległości. 

 

Jakie nieprawidłowości mogą prowadzić do zarzutów? 

 

Ryzyko odpowiedzialności karnej skarbowej może pojawić się m.in. w związku z: 

  • podaniem nieprawdy lub zatajeniem prawdy w deklaracji, przez co podatek zostaje narażony na uszczuplenie, 

  • uchylaniem się od opodatkowania przez nieujawnienie przedmiotu lub podstawy opodatkowania albo niezłożenie deklaracji, przy spełnieniu pozostałych znamion, 

  • niewpłaceniem w terminie podatku pobranego przez spółkę jako płatnika, 

  • nierzetelnym prowadzeniem ksiąg lub nierzetelnymi fakturami, 

  • uporczywym niewpłacaniem podatku w terminie. 

 

Nie każda z tych sytuacji stanowi przestępstwo skarbowe, ponieważ w zależności od rodzaju naruszonego obowiązku, kwoty i okoliczności może chodzić o wykroczenie skarbowe. Przykładowo uporczywe niewpłacanie podatku przez podatnika jest wykroczeniem z art. 57 § 1 k.k.s. Odrębnie uregulowano niewpłacenie podatku już pobranego przez płatnika - w art. 77 k.k.s. Dlatego ogólne stwierdzenie, że „spółka nie zapłaciła podatku”, nie wystarcza do ustalenia kwalifikacji prawnej ani odpowiedzialności członka zarządu. 

 

Czy były członek zarządu może usłyszeć zarzuty? 

 

Rezygnacja lub odwołanie z zarządu nie usuwa odpowiedzialności za wcześniej popełniony czyn. Jednocześnie objęcie funkcji nie oznacza przejęcia odpowiedzialności karnej za zachowania poprzedniego zarządu. Konieczne jest ustalenie czasu zarzucanego działania lub zaniechania oraz tego, kto wówczas odpowiadał za dany obowiązek. Przy niewpłaceniu podatku znaczenie może mieć termin jego przekazania, a nie wyłącznie okres rozliczeniowy, którego dotyczy należność. 

 

Odpowiedzialność karna skarbowa a zaległości podatkowe spółki 

 

Odpowiedzialność karno-skarbową należy odróżnić od odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej. 

 

W pierwszym przypadku chodzi o osobistą odpowiedzialność za czyn zabroniony i możliwość wymierzenia kary. W drugim - o majątkową odpowiedzialność za zaległości podatkowe po spełnieniu odrębnych przesłanek ustawowych. 

 

Do przypisania przestępstwa skarbowego nie jest konieczna wcześniejsza bezskuteczność egzekucji z majątku spółki, z kolei odpowiedzialność za zaległości podatkowe nie wymaga wcześniejszego skazania członka zarządu. Ustalenia dotyczące jednej z tych podstaw nie zastępują analizy drugiej. 

 

Jakie konsekwencje grożą członkowi zarządu? 

 

Sankcja zależy od kwalifikacji czynu. Kodeks karny skarbowy przewiduje za przestępstwa skarbowe grzywnę w stawkach dziennych, karę ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności, na zasadach określonych w kodeksie. Przy niektórych przestępstwach możliwe jest łączne wymierzenie grzywny i kary pozbawienia wolności. Za wykroczenia skarbowe grozi grzywna określana kwotowo. Przy ocenie sprawy trzeba uwzględnić również ewentualne środki karne i skutki skazania dla dalszej działalności zawodowej. 

 

Czy zapłata podatku lub korekta deklaracji kończy sprawę? 

 

Sama zapłata zaległości nie wyłącza odpowiedzialności karnej skarbowej, ale może mieć znaczenie dla zastosowania określonych instytucji i oceny zachowania sprawcy. 

 

W zależności od okoliczności analizie mogą podlegać czynny żal z art. 16 k.k.s., skutki prawnie skutecznej korekty przewidziane w art. 16a k.k.s. lub dobrowolne poddanie się odpowiedzialności. Są to różne rozwiązania, mające odrębne warunki i ograniczenia. W przypadku członków zarządu szczególnie istotne jest to, że czynny żal nie jest dostępny dla każdego sprawcy. Ustawowe wyłączenia obejmują m.in. osobę, która kierowała wykonaniem ujawnionego czynu, lub wykorzystując uzależnienie innej osoby poleciła jej jego wykonanie. Samo kierowanie spółką oczywiście nie oznacza jeszcze kierowania popełnieniem czynu zabronionego. Znaczenie ma również etap działań organu. Nie można z góry zakładać, że złożenie korekty lub zawiadomienia zapewni ochronę konkretnej osobie i obejmie wszystkie zarzucane jej zachowania. 

 

Pomoc adwokata w sprawie karnej skarbowej członka zarządu 

 

Ocena odpowiedzialności wymaga połączenia analizy rozliczeń z odtworzeniem sposobu działania spółki. Znaczenie mają uchwały, zakresy obowiązków, umowy z księgowością, korespondencja, obieg dokumentów i decyzje dotyczące płatności. Pomoc adwokata obejmuje ocenę podstaw zarzutów, analizę dowodów dotyczących roli członka zarządu oraz przygotowanie obrony odpowiadającej okolicznościom sprawy. W zależności od ustaleń może chodzić o zakwestionowanie odpowiedzialności albo ocenę dostępnych sposobów zakończenia postępowania i ich konsekwencji. 

 

Jeżeli sprawa dotyczy kilku osób, trzeba też uwzględnić możliwe różnice ich interesów. Stanowisko spółki, księgowości i poszczególnych członków zarządu nie zawsze będzie zbieżne. 

 

Odpowiedzialność członka zarządu za przestępstwa skarbowe - najczęściej zadawane pytania 

 

Czy prezes zarządu odpowiada za każdą nieprawidłowość podatkową spółki? 

 

Nie. Konieczne jest przypisanie mu konkretnego czynu i wykazanie wszystkich przesłanek odpowiedzialności. Funkcja prezesa ma znaczenie przy ustalaniu obowiązków, ale nie zastępuje dowodu winy. 

 

Czy można odpowiadać mimo niepodpisania deklaracji podatkowej? 

 

Tak. Brak podpisu nie wyklucza odpowiedzialności osoby, która podejmowała istotne decyzje, kierowała wykonaniem czynu lub w inny sposób wypełniła ustawowe przesłanki.  

 

Czy odpowiedzialność księgowej wyklucza odpowiedzialność członka zarządu? 

 

Nie. Odpowiedzialność każdej osoby ocenia się odrębnie. Zależnie od jej obowiązków i zachowania zarzuty mogą dotyczyć jednej osoby albo kilku osób. 

 

Czy brak wiedzy o błędzie wystarczy do obrony? 

 

Samo oświadczenie o braku wiedzy nie rozstrzyga sprawy. Trzeba ocenić je w zestawieniu z dokumentami, zakresem obowiązków i pozostałymi dowodami.  

 

Czy odejście z zarządu chroni przed postępowaniem karno-skarbowym? 

 

Odejście z zarządu nie usuwa odpowiedzialności za wcześniejsze zachowania. Nie oznacza jednak również, że byłemu członkowi zarządu można przypisać późniejsze czyny innych osób wyłącznie z racji dawniej sprawowanej funkcji.

Stan prawny: listopad 2026 r.

adwokat Warszawa, prawo karne, adwokat prawo karne Warszawa

Artykuł nie stanowi porady prawnej, a jego treść jest oparta o stan prawny wskazany pod treścią artykułu. Jeśli potrzebujesz pomocy prawnej, zapraszam do kontaktu:

Kinga Wołcerz, adwokat

arrow left
arrow right

ul. Bracka 20/7a, 00-028 Warszawa (Śródmieście)

NIP: 118 221 82 01

numer rachunku bankowego:
64 1090 1014 0000 0001 4741 8023

Kontakt

adwokat Warszawa

kancelaria adwokacka warszawa adwokat warszawa adwokat karnista

adwokat Warszawa kancelaria adwokacka warszawa adwokat karnista

adwokat Warszawa kancelaria adwokacka warszawa adwokat karnista

Copyright 2026 Adwokat Kinga Wołcerz Kancelaria Adwokacka
| Polityka prywatności