K A N C E L A R I A  A D W O K A C K A

K A N C E L A R I A  A D W O K A C K A

Adwokat Kinga Wołcerz

K A N C E L A R I A  A D W O K A C K A

Adwokat Kinga Wołcerz

Pomoc w nagłych wypadkach:

Warszawa

518 558 252

Pomoc w nagłych wypadkach:

Warszawa

518 558 252

13 października 2026

Puste i nierzetelne faktury - odpowiedzialność karna i karna skarbowa 

Artykuł nie stanowi porady prawnej, a jego treść jest oparta o stan prawny wskazany pod treścią artykułu.

Jeśli potrzebujesz pomocy prawnej, zapraszam do kontaktu:

Kinga Wołcerz, adwokat

Faktura za usługę, której nie wykonano, zawyżona wartość dostawy albo dokument wskazujący innego sprzedawcę niż rzeczywisty uczestnik transakcji mogą stać się podstawą zarzutów karnych. Odpowiedzialność może ponieść zarówno osoba wystawiająca fakturę, jak i osoba, która świadomie wykorzystuje ją w rozliczeniach firmy. 

 

Sprawy o puste i nierzetelne faktury wymagają jednak czegoś więcej niż stwierdzenia nieprawidłowości w dokumentacji. Znaczenie mają rzeczywisty przebieg transakcji, charakter niezgodności, wartość faktur oraz wiedza i zamiar konkretnej osoby. Od tych ustaleń zależy, jakie przepisy mają zastosowanie. 

 

Czym jest pusta faktura, a czym faktura nierzetelna? 

 

„Pusta faktura” to potoczne określenie faktury, która dokumentuje zdarzenie gospodarcze, do którego nie doszło. Typowym przykładem jest wystawienie faktury za doradztwo, którego w ogóle nie świadczono lub za towar, którego nie dostarczono. 

Nierzetelność jest szerszym pojęciem, ponieważ może dotyczyć także faktury związanej z rzeczywistą transakcją, jeżeli jej treść nie odpowiada temu, co faktycznie się wydarzyło. Niezgodność może obejmować zakres usługi, ilość towaru, cenę czy tożsamość uczestników transakcji. Oczywiście nie każda sporna pozycja na fakturze przesądza o przestępstwie - konieczne jest ustalenie charakteru rozbieżności.  

 

Czy każdy błąd w fakturze jest przestępstwem? 

 

Nie. Należy odróżniać niezgodność faktury z rzeczywistym zdarzeniem gospodarczym od wad formalnych dokumentu. 

Kodeks karny skarbowy odrębnie reguluje wadliwe wystawienie faktury i wystawienie jej w sposób nierzetelny. Odpowiedzialność za nierzetelną fakturę z art. 62 § 2 lub 2a k.k.s. wymaga umyślności. Nie wystarczy więc sam fakt, że dokument został zakwestionowany podczas kontroli. Podobnie przestępstwa fakturowe z art. 270a i 271a Kodeksu karnego (fałszerstwo materialne i intelektualne faktur) są przestępstwami umyślnymi. Nie można utożsamiać pomyłki pracownika ze świadomym udziałem w procederze. Z drugiej strony zamiar może wynikać z całokształtu okoliczności, a nie tylko z bezpośredniej wiedzy o nieprawidłowościach. 

 

Nierzetelne faktury w Kodeksie karnym skarbowym 

 

Podstawowe znaczenie ma art. 62 k.k.s., który obejmuje zarówno nierzetelne wystawienie faktury, jak i posługiwanie się takim dokumentem. Oznacza to więc, że zarzut może dotyczyć również odbiorcy faktury, który świadomie wykorzystuje ją w działalności gospodarczej. 

 

Artykuł 62 § 2 k.k.s. przewiduje karę grzywny do 720 stawek dziennych, karę pozbawienia wolności od roku do 5 lat albo obie te kary łącznie, w określonych przypadkach możliwe jest także nadzwyczajne zaostrzenie odpowiedzialności. Jeżeli z kolei kwota podatku wynikająca z faktury albo suma kwot podatku wynikających z faktur jest małej wartości, zastosowanie może mieć art. 62 § 2a k.k.s., który przewiduje karę grzywnę do 720 stawek dziennych, karę pozbawienia wolności od 5 dni do 5 lat albo obie kary łącznie. „Mała wartość” oznacza w prawie karnym skarbowym wartość nieprzekraczającą dwustukrotności minimalnego wynagrodzenia w czasie popełnienia czynu. 

 

W wypadku mniejszej wagi czyn może stanowić wykroczenie skarbowe. Nie należy jednak utożsamiać małej wartości podatku z wypadkiem mniejszej wagi. To odrębne pojęcia, a ocena drugiego z nich wymaga uwzględnienia całokształtu okoliczności. 

 

Wysokość grzywny zależy zarówno od liczby stawek dziennych, jak i wysokości jednej stawki ustalanej przez sąd, nie jest więc stałą kwotą przypisaną do wystawienia jednej nierzetelnej faktury. 

 

Kiedy puste faktury podlegają reżimowi Kodeksu karnego? 

 

Odpowiedzialność nie zawsze ogranicza się do Kodeksu karnego skarbowego, ponieważ Kodeks karny przewiduje odrębne przestępstwa dotyczące fałszowania faktur oraz poświadczania w nich nieprawdy. 

 

Podrobienie lub przerobienie faktury - art. 270a k.k. (fałszerstwo materialne) 

 

Artykuł 270a k.k. dotyczy podrobienia lub przerobienia faktury w celu użycia jej jako autentycznej lub używania takiej faktury jako autentycznej. Fałsz musi obejmować okoliczności mogące mieć znaczenie dla określenia wysokości należności publicznoprawnej lub jej zwrotu albo zwrotu innej należności o charakterze podatkowym. Może chodzić na przykład o sporządzenie dokumentu pozorującego fakturę wystawioną przez inny podmiot lub bezprawną zmianę kwoty w istniejącym dokumencie. W podstawowym typie przestępstwa grozi kara od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności niezależnie od kwoty należności, ale jeśli kwota należności ogółem na fakturze lub łączna kwota należności ogółem na fakturach objętych czynem przekracza 5 milionów złotych lub sprawca uczynił sobie z popełnienia przestępstwa stałe źródło dochodu grozi kara surowsza, bo od 3 do 20 lat pozbawienia wolności. Gdy z kolei kwota należności przekracza 10 milionów złotych, zagrożenie karą to aż od 5 do 25 lat pozbawienia wolności. 

 

Poświadczenie nieprawdy na fakturze – art. 271a k.k. (fałszerstwo intelektualne) 

 

Artykuł 271a § 1 k.k. obejmuje wystawienie faktury lub faktur poświadczających nieprawdę co do okoliczności faktycznych mogących mieć znaczenie dla ustalenia wysokości należności publicznoprawnej lub jej zwrotu albo zwrotu innej należności o charakterze podatkowym. Przepis obejmuje również używanie takich faktur. W obu przypadkach kwota należności ogółem na fakturze lub łączna kwota należności ogółem na fakturach objętych czynem musi przekraczać 200 tysięcy złotych. W typie podstawowym grozi za to od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. Przy kwocie wynoszącej 200 tysięcy złotych lub mniej zachowanie może podlegać ocenie na gruncie k.k.s. 

 

Jeżeli kwota należności ogółem przekracza 5 lub 10 milionów złotych lub sprawca uczynił sobie z popełnienia przestępstwa stałe źródło dochodu, zagrożenie karą jest wyższe, tak jak w przypadku fałszerstwa materialnego. 

Warto zaznaczyć, że wskazane progi w Kodeksie karnym odnoszą się do należności ogółem wynikającej z faktury lub faktur, czyli co do zasady kwoty brutto. Nie chodzi wyłącznie o VAT ani o wysokość rzeczywistej straty Skarbu Państwa. Natomiast art. 62 § 2a KKS odwołuje się do kwoty podatku. Tych wartości nie można stosować zamiennie. 

 

Czy istotne jest, czy Skarb Państwa stracił pieniądze? 

 

Kwota należności ogółem wykazana na fakturze ma znaczenie dla opisanych wyżej progów odpowiedzialności karnej, jej wysokość sama w sobie nie przesądza jednak o tym, czy Skarb Państwa poniósł stratę ani ile ta strata wyniosła. Odpowiedzialność za wystawienie nierzetelnej faktury, jej podrobienie, przerobienie lub użycie może powstać również wtedy, gdy nie doszło do uszczuplenia podatku ani do wypłaty nienależnego zwrotu.  

 

Jeżeli fakturę wykorzystano w rozliczeniu podatkowym, osobnej oceny wymaga to, czy podanie nieprawdy w deklaracji naraziło podatek na uszczuplenie (art. 56 k.k.s.) albo czy wprowadzenie organu w błąd stworzyło ryzyko nienależnego zwrotu podatku (art. 76 k.k.s.). W obu przypadkach trzeba wykazać konkretne narażenie na taki skutek. Faktyczne uszczuplenie podatku lub wypłata nienależnego zwrotu nie są warunkiem odpowiedzialności. 

 

Czy można odpowiadać jednocześnie na podstawie przepisów karnych i karno-skarbowych? 

 

Tak. Jeżeli ten sam czyn spełnia znamiona przestępstwa skarbowego i przestępstwa określonego w innej ustawie, stosuje się każdy z tych przepisów. Odpowiedzialność karna skarbowa nie wyłącza zatem automatycznie odpowiedzialności z Kodeksu karnego. 

 

Nie oznacza to prostego zsumowania wszystkich kar. Ustawa odrębnie reguluje ich wykonanie: co do zasady wykonaniu podlega kara najsurowsza, przy czym możliwe jest również wykonanie grzywny oraz odpowiednich środków na zasadach wskazanych w Kodeksie karnym skarbowym. 

 

Ocena sprawy wymaga więc ustalenia nie tylko tego, który przepis ma zastosowanie, lecz także wzajemnej relacji zarzutów i zachowań przypisywanych konkretnej osobie. 

 

Kto odpowiada: przedsiębiorca, członek zarządu czy księgowy? 

 

Odpowiedzialność karna jest indywidualna. Samo zajmowanie stanowiska prezesa, prowadzenie firmy lub obsługa jej księgowości nie przesądza o popełnieniu przestępstwa. Znaczenie ma rzeczywista rola danej osoby: kto zdecydował o wystawieniu dokumentu, kto znał przebieg transakcji, kto przekazał fakturę do rozliczenia i kto wiedział o jej nierzetelności.

Artykuł 9 § 3 k.k.s. pozwala przy tym pociągnąć do odpowiedzialności jak sprawcę osobę zajmującą się sprawami gospodarczymi, w szczególności finansowymi, innego podmiotu na podstawie prawa, decyzji, umowy lub faktycznego wykonywania tych czynności. 

 

Powierzenie księgowości zewnętrznemu biuru nie zapewnia przedsiębiorcy automatycznej ochrony. Równocześnie księgowy nie odpowiada za każdą nieprawdziwą informację przekazaną przez klienta. Konieczne jest wykazanie przesłanek odpowiedzialności właśnie tej osoby, w tym wymaganej umyślności. 

 

Czy korekta faktury lub czynny żal wyłączają odpowiedzialność? 

 

Korekta faktury, korekta rozliczeń i zapłata zaległości mogą mieć znaczenie dla oceny sprawy, ale nie usuwają automatycznie odpowiedzialności za wcześniejsze wystawienie lub użycie nierzetelnego dokumentu. 

 

Możliwość korekty deklaracji, przewidziana w art. 16a k.k.s., dotyczy, pod określonymi warunkami, czynów związanych ze złożeniem deklaracji lub przesłaniem księgi. Nie stanowi ogólnej podstawy bezkarności za każde przestępstwo, które poprzedzało nieprawidłowe rozliczenie. Osobnej oceny wymaga możliwość zastosowania czynnego żalu z art. 16 k.k.s., w tym moment jego złożenia oraz ustawowe wyłączenia. 

 

Skuteczny czynny żal może uchronić przed karą za czyn skarbowy. Jeżeli jednak to samo zachowanie stanowi również przestępstwo z Kodeksu karnego, jego skutki trzeba ocenić osobno. W sprawach o fałszowanie faktur lub poświadczanie w nich nieprawdy współpraca z organami ścigania może prowadzić do nadzwyczajnego złagodzenia kary. Znaczenie ma to, kiedy sprawca ujawnił istotne okoliczności przestępstwa oraz czy wskazał powiązane czyny i ich sprawców. Złagodzenie kary jest możliwe również po wszczęciu postępowania, jeżeli sprawca ujawni istotne informacje, których organy dotąd nie znały. W niektórych przypadkach sąd może nawet odstąpić od wymierzenia kary. Wymaga to m.in. zwrotu całości lub istotnej części uzyskanej korzyści majątkowej oraz wniosku prokuratora (art. 277c i 277d k.k.). 

 

Puste i nierzetelne faktury - najczęściej zadawane pytania

 

Czy można odpowiadać karnie za jedną pustą fakturę? 

 

Tak. Jedna faktura może wystarczyć do odpowiedzialności, jeżeli zachowanie spełnia znamiona odpowiedniego czynu zabronionego. Liczba dokumentów nie jest jedynym kryterium, znaczenie mają również ich wartość, treść i sposób wykorzystania. 

 

Czy odpowiedzialność grozi także odbiorcy pustej lub nierzetelnej faktury? 

 

Tak, jeżeli świadomie używa pustej lub nierzetelnej faktury w sposób objęty właściwym przepisem. Samo otrzymanie dokumentu, bez wiedzy o jego nierzetelności, nie wystarcza do przypisania omawianych przestępstw umyślnych. 

 

Czy faktura poniżej 200 tysięcy złotych jest bezpieczna? 

 

Nie. Próg ten wiąże się z art. 271a k.k. i może dotyczyć łącznej wartości faktur objętych czynem. Nie jest ogólną granicą odpowiedzialności za inne przestępstwa fakturowe na gruncie k.k.s. czy k.k. 

 

Czy zakwestionowanie faktury w kontroli oznacza skazanie? 

 

Nie. Ustalenia dotyczące rozliczeń mogą mieć znaczenie dowodowe, ale skazanie wymaga wykazania wszystkich przesłanek odpowiedzialności karnej konkretnej osoby. Sama nieprawidłowość podatkowa nie zastępuje dowodu umyślności. 

 

Pomoc adwokata w sprawach dotyczących pustych i nierzetelnych faktur 

 

W takich sprawach istotne jest odtworzenie rzeczywistego przebiegu transakcji oraz rozdzielenie odpowiedzialności poszczególnych osób. Analizy wymagają nie tylko faktury, ale również umowy, korespondencja, dokumentacja wykonania usług lub dostaw, przepływy finansowe i sposób obiegu dokumentów w firmie. 

 

Pomoc adwokata obejmuje ocenę podstaw zarzutów, kwalifikacji prawnej i materiału dowodowego oraz przygotowanie obrony z uwzględnieniem powiązań między postępowaniem karnym a karnym skarbowym. 

 

Stan prawny: październik 2026 r.

adwokat Warszawa, prawo karne, adwokat prawo karne Warszawa

Artykuł nie stanowi porady prawnej, a jego treść jest oparta o stan prawny wskazany pod treścią artykułu. Jeśli potrzebujesz pomocy prawnej, zapraszam do kontaktu:

Kinga Wołcerz, adwokat

arrow left
arrow right

ul. Bracka 20/7a, 00-028 Warszawa (Śródmieście)

NIP: 118 221 82 01

numer rachunku bankowego:
64 1090 1014 0000 0001 4741 8023

Kontakt

adwokat Warszawa

kancelaria adwokacka warszawa adwokat warszawa adwokat karnista

adwokat Warszawa kancelaria adwokacka warszawa adwokat karnista

adwokat Warszawa kancelaria adwokacka warszawa adwokat karnista

Copyright 2026 Adwokat Kinga Wołcerz Kancelaria Adwokacka
| Polityka prywatności