K A N C E L A R I A A D W O K A C K A
K A N C E L A R I A A D W O K A C K A
K A N C E L A R I A A D W O K A C K A
Pomoc w nagłych wypadkach:
Warszawa
518 558 252
Pomoc w nagłych wypadkach:
Warszawa
518 558 252
Artykuł nie stanowi porady prawnej, a jego treść jest oparta o stan prawny wskazany pod treścią artykułu.
Jeśli potrzebujesz pomocy prawnej, zapraszam do kontaktu:
Kinga Wołcerz, adwokat
Kara ograniczenia wolności pozwala uniknąć pobytu w zakładzie karnym. Nie oznacza jednak, że jej niewykonanie pozostanie bez konsekwencji - uchylanie się od odbywania tej kary może doprowadzić do zarządzenia wykonania zastępczej kary pozbawienia wolności.
Nie każde niewykonanie kary ograniczenia wolności oznacza jednak uchylanie się od niej. Znaczenie mają przyczyny niewykonania obowiązków, dotychczasowy przebieg wykonywania wyroku oraz to, jaka część kary pozostała do odbycia. Nawet po wydaniu postanowienia o karze zastępczej przepisy przewidują możliwość wstrzymania jej wykonania, ale wymaga to decyzji sądu.
Kara ograniczenia wolności może polegać na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne albo na potrącaniu części wynagrodzenia za pracę. W obu przypadkach skazany musi wykonywać obowiązki wynikające z wyroku.
Zgodnie z art. 65 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego, jeżeli skazany uchyla się od odbywania kary ograniczenia wolności, sąd zarządza (obowiązkowo) wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności.
Inaczej przepis reguluje uchylanie się od świadczenia pieniężnego lub dodatkowych obowiązków orzeczonych na podstawie art. 34 § 3 Kodeksu karnego - w takiej sytuacji sąd może zarządzić wykonanie kary zastępczej, ale nie jest to obligatoryjne.
W przypadku prac społecznych sprawa może więc trafić do sądu m.in. wtedy, gdy skazany nie stawia się na wezwanie kuratora, odmawia podjęcia pracy albo nie rozpoczyna jej w wyznaczonym terminie. O zarządzeniu kary zastępczej decyduje jednak sąd, a nie kurator.
Sam fakt, że kara nie została wykonana w całości, nie rozstrzyga jeszcze o uchylaniu się od jej odbywania. Sąd powinien ocenić przyczyny niewykonania kary i zachowanie skazanego. Choroba, hospitalizacja czy inne rzeczywiste przeszkody mogą mieć znaczenie dla tej oceny. Nie oznacza to jednak, że samo powołanie się na problemy zdrowotne, zawodowe, rodzinne czy konieczność wykonywania pracy zarobkowej wystarczy. Istotne jest, czy przeszkoda rzeczywiście uniemożliwiała wykonywanie obowiązków, jak długo trwała oraz czy została udokumentowana i zgłoszona kuratorowi.
Jeżeli wykonywanie kary stało się niemożliwe lub poważnie utrudnione, należy odpowiednio wcześnie ocenić, czy istnieją podstawy do zmiany sposobu jej wykonywania, odroczenia albo przerwy. Pozostawienie problemu bez reakcji może doprowadzić do postępowania w przedmiocie kary zastępczej. Jeśli stoisz przed takim problemem, w tych wpisach przeczytasz o zmianie sposobu wykonywania kary ograniczenia wolności, odroczeniu jej i przerwie w jej wykonywaniu.
Przelicznik określony w ustawie jest następujący: jeden dzień zastępczej kary pozbawienia wolności odpowiada dwóm dniom kary ograniczenia wolności. Jeżeli za dane przestępstwo nie przewidziano kary pozbawienia wolności, kara zastępcza nie może przekroczyć sześciu miesięcy.
Jeżeli skazany wykonał już część kary, sąd uwzględnia ten fakt - kara zastępcza odpowiada części kary ograniczenia wolności pozostałej do wykonania, a nie całej karze orzeczonej. Znaczenie ma więc prawidłowe rozliczenie wykonanych prac lub potrąceń. Nie należy przy tym utożsamiać upływu czasu od wydania wyroku z odbyciem kary.
Na postanowienie w przedmiocie zastępczej kary pozbawienia wolności przysługuje zażalenie. Skazany i jego obrońca mają też prawo wziąć udział w posiedzeniu dotyczącym jej zarządzenia.
Ocena zasadności zażalenia wymaga sprawdzenia między innymi, czy sąd prawidłowo ustalił, że doszło do uchylania się od odbywania kary, uwzględnił przyczyny niewykonania obowiązków i właściwie określił część kary pozostałą do wykonania.
Wniesienie zażalenia nie wstrzymuje automatycznie wykonania postanowienia. W postępowaniu wykonawczym postanowienie co do zasady staje się wykonalne już z chwilą wydania. Wstrzymanie wymaga odrębnej decyzji sądu. Z tego powodu nie należy zakładać, że do czasu rozpoznania zażalenia osadzenie w zakładzie karnym jest wykluczone.
Artykuł 65a Kodeksu karnego wykonawczego przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zastępczej kary pozbawienia wolności. Sąd może skorzystać z niej, jeżeli skazany oświadczy na piśmie, że podejmie odbywanie kary ograniczenia wolności i podda się związanym z nią rygorom. Jest to możliwość powrotu do wykonywania kary ograniczenia wolności - nie oznacza jednak, że samo złożenie oświadczenia uchyla postanowienie o karze zastępczej lub gwarantuje pozostanie na wolności. Decyzja należy do sądu, a samo złożenie wniosku nie zatrzymuje wykonania kary.
Przepis pozwala sądowi wstrzymać wykonanie kary zastępczej w każdym czasie. Możliwość ta nie jest więc ograniczona wyłącznie do okresu przed rozpoczęciem jej odbywania w zakładzie karnym, ale także po umieszczeniu w nim.
Po wstrzymaniu skazany musi rzeczywiście wykonywać karę ograniczenia wolności. Jeżeli ponownie będzie się od niej uchylał, sąd zarządzi wykonanie kary zastępczej, a ponowne ponowne wstrzymanie tej samej zastępczej kary pozbawienia wolności nie jest dopuszczalne.
Zastępcza kara pozbawienia wolności może być wykonywana w systemie dozoru elektronicznego, jeżeli spełnione są ustawowe warunki. Sam zastępczy charakter kary nie wyklucza SDE.
Wstrzymanie kary zastępczej w celu powrotu do wykonywania ograniczenia wolności oraz zezwolenie na SDE to odrębne rozwiązania. Wybór odpowiedniego działania zależy od stanu konkretnej sprawy.
O odbywaniu kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego przeczytasz w tym artykule.
Skazany nie może samodzielnie zastąpić prac społecznych wpłatą pieniędzy. Kara ograniczenia wolności nie jest grzywną, którą można po prostu uregulować. Z kolei zmiana sposobu wykonywania kary ograniczenia wolności wymaga decyzji sądu.
Nie. Uchylanie się od wykonania pozostałej części kary nadal może doprowadzić do zarządzenia kary zastępczej. Sąd powinien jednak uwzględnić zakres kary już wykonanej.
Tak, przepisy przewidują taką możliwość. Wymaga ona jednak decyzji sądu i spełnienia warunków ustawowych. Nie można zakładać, że sama deklaracja gotowości do pracy wystarczy.
W sprawach dotyczących niewykonanej kary ograniczenia wolności znaczenie mają zarówno przyczyny zaległości, jak i etap postępowania.
Jeżeli otrzymałeś wezwanie na posiedzenie w sprawie kary zastępczej albo postanowienie o jej zarządzeniu, umów konsultację. Pozwoli to ocenić dostępne możliwości działania na podstawie dokumentów i okoliczności Twojej sprawy.
Stan prawny: październik 2026 r.
Artykuł nie stanowi porady prawnej, a jego treść jest oparta o stan prawny wskazany pod treścią artykułu. Jeśli potrzebujesz pomocy prawnej, zapraszam do kontaktu:
Kinga Wołcerz, adwokat
ul. Bracka 20/7a, 00-028 Warszawa (Śródmieście)
NIP: 118 221 82 01
numer rachunku bankowego:
64 1090 1014 0000 0001 4741 8023
Kontakt
kancelaria adwokacka warszawa adwokat warszawa adwokat karnista
Copyright 2026 Adwokat Kinga Wołcerz Kancelaria Adwokacka
| Polityka prywatności