Złożenie zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa rozpoczyna kontakt pokrzywdzonego z Policją lub prokuraturą. Co warto wiedzieć przed złożeniem zawiadomienia i jakie prawa przysługują pokrzywdzonemu po jego złożeniu? 

Kim jest pokrzywdzony w postępowaniu karnym? 

Pokrzywdzonym jest osoba fizyczna albo prawna, której dobro prawne - na przykład zdrowie, wolność, prywatność, dobre imię czy własność - zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo.

Kto może złożyć zawiadomienie o przestępstwie? 

Zawiadomienie może złożyć nie tylko pokrzywdzony, lecz także każda osoba, która dowiedziała się o możliwości popełnienia przestępstwa ściganego z urzędu. Zawiadamiający i pokrzywdzony nie zawsze są więc tą samą osobą. 

W przypadku niektórych przestępstw do prowadzenia postępowania potrzebny jest dodatkowo wniosek o ściganie pochodzący od osoby uprawnionej. Odrębne zasady dotyczą również przestępstw ściganych z oskarżenia prywatnego. Dlatego sam sposób zainicjowania sprawy może zależeć od kwalifikacji prawnej zdarzenia. 

Gdzie można złożyć zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa? 

Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa można złożyć na Policji albo w prokuraturze. Jeżeli trafi ono do jednostki, która nie jest właściwa do prowadzenia sprawy, zostanie ono przekazane odpowiedniemu organowi, co jednak wydłuży czas podjęcia czynności. 

Zawiadomienie może zostać złożone pisemnie lub ustnie do protokołu. W tym drugim przypadku osoba zawiadamiająca jest zazwyczaj od razu przesłuchiwana. Jeżeli pokrzywdzony składa zawiadomienie pisemne, zostaje następnie wzywany na przesłuchanie. 

Wybór formy powinien uwzględniać charakter i stopień skomplikowania sprawy. W obszernych sprawach, zwłaszcza dotyczących wielu zdarzeń, dokumentów albo rozliczeń finansowych, prawidłowe uporządkowanie materiału ułatwi organowi zrozumienie istoty zawiadomienia, dlatego w takich przypadkach zalecam wybranie formy pisemnej. 

Co powinno zawierać zawiadomienie o przestępstwie? 

Z zawiadomienia powinno jasno wynikać, jakie zdarzenie miało miejsce, kiedy i gdzie do niego doszło, kto brał w nim udział oraz jakie skutki wywołało. Istotne są również informacje o osobach posiadających wiedzę na temat zdarzenia i innych istniejących dowodach, takich jak dokumenty, wiadomości, nagrania, fotografie, dane dotyczące płatności czy dokumentacja medyczna. 

Należy pamiętać, że chaotyczne przekazanie dużej liczby dokumentów, bez wyjaśnienia ich znaczenia, może utrudnić ocenę zawiadomienia zamiast ją ułatwić. 

Szczególnej ostrożności wymagają także materiały zawierające tajemnice prawnie chronione lub informacje pochodzące z niepewnego źródła. 

Czy trzeba znać sprawcę przestępstwa? 

Brak wiedzy o tożsamości sprawcy nie wyklucza złożenia zawiadomienia. Postępowanie może być początkowo prowadzone w sprawie, a jego celem będzie między innymi ustalenie osoby odpowiedzialnej. 

Jeżeli pokrzywdzony wskazuje konkretną osobę, powinien wyraźnie oddzielać fakty, które zna, od własnych przypuszczeń. Nie oznacza to jednak, że pokrzywdzony musi mieć pewność co do wszystkich okoliczności przed zawiadomieniem organów. Wystarczające jest uzasadnione podejrzenie, że mogło dojść do przestępstwa. Należy jednak pamiętać, że świadome fałszywe oskarżenie innej osoby o popełnienie przestępstwa stanowi czyn zabroniony. 

Czy przed złożeniem zawiadomienia trzeba zebrać wszystkie dowody? 

Prowadzenie postępowania dowodowego należy do Policji i prokuratury, jednak pokrzywdzony nie powinien zwlekać ze wskazaniem materiałów, które mogą zostać utracone, usunięte lub nadpisane. Dotyczy to zwłaszcza zapisów monitoringu, korespondencji elektronicznej, danych przechowywanych przez dostawców usług oraz śladów mogących szybko zniknąć. Takie dowody należy zabezpieczyć jak najszybciej. 

W interesie pokrzywdzonego jest przedstawienie organom wszystkich dowodów, w których posiadaniu jest pokrzywdzony lub o których wie – w sposób uporządkowany i bez zwłoki. 

Co dzieje się po złożeniu zawiadomienia? 

Po otrzymaniu zawiadomienia organ ocenia, czy istnieje uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa. Może wszcząć postępowanie, odmówić jego wszczęcia albo wcześniej przeprowadzić postępowanie sprawdzające, jeżeli przekazane informacje wymagają uzupełnienia. Postępowanie sprawdzające nie zastępuje właściwego dochodzenia lub śledztwa, tylko służy wstępnej ocenie, czy zachodzą podstawy do wszczęcia postępowania karnego. 

Na żądanie pokrzywdzonego wydaje się potwierdzenie złożenia zawiadomienia. Warto zachować również własny egzemplarz pisma wraz z dowodem jego złożenia albo nadania. 

Jeżeli w terminie sześciu tygodni zawiadamiający nie zostanie poinformowany o wszczęciu postępowania albo odmowie jego wszczęcia, można wnieść zażalenie na bezczynność organu. 

Jakie prawa ma pokrzywdzony w postępowaniu przygotowawczym? 

Pokrzywdzony jest stroną postępowania przygotowawczego, może więc składać wnioski dowodowe, uczestniczyć w czynnościach, ustanowić pełnomocnika, wnosić środki zaskarżenia i uzyskiwać dostęp do akt sprawy (co jednak podlega ograniczeniom – o dostępie do akt sprawy karnej przeczytasz tutaj). 

Zakres rzeczywistego wpływu pokrzywdzonego na postępowanie zależy jednak od jego aktywności. Samo złożenie zawiadomienia nie oznacza, że organ pozna wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia pokrzywdzonego albo zabezpieczy każdy dowód, na którym pokrzywdzonemu zależy. 

Po skierowaniu sprawy do sądu status pokrzywdzonego ulega zmianie. Aby występować przed sądem jako strona obok oskarżyciela publicznego, pokrzywdzony powinien w określonym w przepisach terminie złożyć oświadczenie o działaniu w charakterze oskarżyciela posiłkowego - przeczytasz o tym w tym wpisie. 

Czy pokrzywdzony może zaskarżyć odmowę wszczęcia lub umorzenie postępowania? 

Pokrzywdzonemu przysługuje zażalenie na postanowienie o odmowie wszczęcia oraz na postanowienie o umorzeniu postępowania. Termin na jego wniesienie jest krótki i wynosi siedem dni od doręczenia postanowienia. 

Skuteczne zakwestionowanie postanowienia wymaga odniesienia się do jej konkretnych podstaw. Znaczenie ma między innymi to, czy przeprowadzono wszystkie istotne dowody, czy prawidłowo oceniono zgromadzony materiał oraz czy trafnie zastosowano przepisy. Samo przekonanie pokrzywdzonego, że decyzja jest niesprawiedliwa, nie zastępuje zarzutów odnoszących się do sposobu prowadzenia i zakończenia postępowania. Podstawą sporządzenia zażalenia jest zapoznanie się z aktami postępowania. 

Czy warto skonsultować zawiadomienie z adwokatem? 

Analiza sprawy przez adwokata przed złożeniem zawiadomienia pozwala ocenić jej karnoprawny charakter, uporządkować istotne okoliczności i ustalić, które dowody mogą mieć znaczenie. Pełnomocnik może również reprezentować pokrzywdzonego w dalszym postępowaniu, monitorować jego przebieg, składać wnioski dowodowe oraz oceniać i w razie potrzeby skarżyć wydawane decyzje procesowe. 

Zawiadomienie jest dopiero początkiem sprawy. Dalsza aktywność pokrzywdzonego może mieć wpływ zarówno na zakres przeprowadzonych dowodów i na możliwość dochodzenia praw. 

Najczęściej zadawane pytania 

Czy złożenie zawiadomienia o przestępstwie jest płatne? 

Nie. Złożenie zawiadomienia na Policji lub w prokuraturze nie podlega opłacie. Opłacie podlega jedynie skarga złożona na Policji w postępowaniu prywatnoskargowym (zamiast pisemnego prywatnego aktu oskarżenia). 

Czy zawiadomienie można złożyć anonimowo? 

Organ może podjąć czynności również na podstawie informacji przekazanej anonimowo, jeżeli jej treść uzasadnia podejrzenie popełnienia przestępstwa. Anonimowe zgłoszenie uniemożliwia jednak kontakt z zawiadamiającym i uzupełnienie informacji, a osoba zgłaszająca nie będzie otrzymywała decyzji dotyczących sprawy. 

Czy Policja może odmówić przyjęcia zawiadomienia? 

Policja musi przyjąć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Ocena, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania, następuje po jego przyjęciu w przewidzianym prawem trybie. 

Czy zawiadomienie zawsze prowadzi do przedstawienia zarzutów? 

Nie. Najpierw organ ustala, czy istnieje uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa. Przedstawienie zarzutów konkretnej osobie wymaga zgromadzenia danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie, że to właśnie ona popełniła przestępstwo. 

Czy pokrzywdzony może mieć pełnomocnika? 

Tak. Pokrzywdzony może ustanowić pełnomocnika już na etapie postępowania prowadzonego przez Policję lub prokuraturę, także w celu złożenia zawiadomienia. 

Stan prawny: wrzesień 2026 r.